Witamy na witrynie magazynu "Budownictwo, Technologie, Architektura". Od 1998 roku dzielimy się najbardziej aktualną wiedzą z zakresu zastosowania betonu w budownictwie, architekturze i infrastrukturze drogowej. Jesteśmy najpopularniejszym czasopismem prezentującym wiedzę z technologii betonu.

Numer Bieżący 1(21)/2003

Wydanie 1(21)/2003

Szanowni Państwo! Nieustannie przyspieszający pociąg historii sprawił, że ani się nie obejrzeliśmy, a już jesteśmy w roku 2003. Rozpoczynamy niezmiernie ważny dla nas wszystkich rok - ro


Spis Treści

Str. Tytuł Autor PDF
3 Od Wydawcy Jan Deja
Szanowni Państwo! Nieustannie przyspieszający pociąg historii sprawił, że ani się nie obejrzeliśmy, a już jesteśmy w roku 2003. Rozpoczynamy niezmiernie ważny dla nas wszystkich rok - rok, który powinien przypieczętować nasze wieloletnie aspiracje do bycia w dużej, nowoczesnej rodzinie europejskiej. Mocnym akcentem minionego roku było kopenhaskie zakończenie negocjacji akcesyjnych. Z pewnością długo jeszcze nie umilkną dyskusje o tym, czy można było wynegocjować coś więcej, a przeciwnicy akcesji będą straszyć rozpłynięciem się w europejskim tyglu i utratą części suwerenności. Rozumiejąc różnorodne powody zachowań eurosceptycznych należy jednak jednoznacznie stwierdzić, że wejście w struktury UE jest dla naszego kraju historyczną szansą. Nie ma w dzisiejszym świecie miejsca dla samodzielnych enklaw, najlepiej jeszcze otoczonych wysokim murem. Naszym podstawowym zadaniem w trakcie najbliższych kilkunastu miesięcy jest możliwie najlepsze przygotowanie się do życia i działania w dużym europejskim organizmie (oczywiście głęboko wierzę w pozytywny rezultat czerwcowego referendum). Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że te umiejętności wyglądają różnie. Starajmy się być tak dobrzy jak Hiszpanie czy Irlandczycy, którzy doskonale potrafią wykorzystać obecność w europejskiej rodzinie i nie popełniajmy błędów, które przytrafiały się np. Grecji. Perspektywa rychłego przystąpienia do Unii Europejskiej to także jeden z podstawowych elementów tworzących szanse znaczącego przyspieszenia w polskiej gospodarce. Niestety, nie daje podstaw do optymizmu szacowany wzrost PKB w roku 2002 na poziomie 1,2% i przewidywany 2,5% przyrost w roku bieżącym. Należy mieć nadzieję, że polskie członkostwo w UE stworzy szanse na choćby dwukrotny wzrost tych wskaźników. Fachowcy bowiem zgodnie twierdzą, że dopiero 5-6% poziom wzrostu PKB w naszych warunkach pozwala mówić o zauważalnym ożywieniu gospodarki i stwarza szansę na istotny spadek bezrobocia. Na tle całej polskiej gospodarki bardzo mizernie prezentuje się budownictwo. Przez cały rok obserwowano spadek produkcji budowlano-montażowej, a ostatnie prognozy mówią o tym, że pewnego ożywienia można spodziewać się dopiero w połowie 2003. Pochodną tego dramatycznego stanu budownictwa jest sprzedaż cementu - pierwsze, szacunkowe dane wskazują, że polska branża cementowa zanotowała kolejny rok spadku sprzedaży (około 4-5%). W tej trudnej sytuacji polskiego budownictwa Polski Cement stara się kontynuować swoje działania informacyjne, wydawnicze czy też szkoleniowe. Staramy się pokazywać i promować przykłady dobrego budownictwa, nowoczesnych technologii, dobrej architektury. Dużo informacji z tych dziedzin znajdą Państwo także w tym numerze ?Budownictwa...?. Z satysfakcją na przykład można patrzeć na rezultaty już VI edycji konkursu ?Polski Cement w Architekturze?. Piękne obiekty, wybitni mistrzowie to z pewnością dobre symbole polskiej współczesnej architektury i szansa na to, że w Polsce będzie się ładniej budowało. Wśród wielu ciekawych tekstów znajdą Państwo m.in. sylwetkę prof. Artema Czkwianianca z Politechniki Łódzkiej, człowieka o ciekawych korzeniach, wielu naukowych i inżynierskich dokonaniach, ale także ciekawych zainteresowaniach pozazawodowych. Zawsze w numerach styczniowych piszemy o cementowych ?Barbórkach? - w tym wydaniu intrygująca relacja z podziemnej ?knajpy piwnej? w Zamościu. Zachęcając wszystkich do lektury pisma życzę naszym Czytelnikom, sympatykom i całej budowlanej Braci zdrowia i sukcesów w całym 2003 roku.
4 Czy środki celowe na ochronę środowiska i gospodarkę wodną pobudzą budownictwo? Elżbieta J. Syrda
Dyskusje o budownictwie najczęściej koncentrują się wokół gospodarki mieszkaniowej. Jest to temat bardzo nośny i społecznie, i politycznie. Ale budownictwo mieszkaniowe to tylko 20-25% całej produkcji budowlano-montażowej. W dodatku wyniki po III kw. br., zarówno zakończonych inwestycji w mieszkaniówce, jak i nowo rozpoczynanych, są pesymistyczne. Gdzie w związku z tym szukać szansy (i pieniędzy!!) dla budownictwa?
6 O Unii Europejskiej Adam Karbowski, Magdalena Semik
Integracja Polski z Unią Europejską stała się w ostatnim czasie niezwykle popularnym tematem. O ?integracji? mówią niemal wszyscy, a najwięcej chyba jej przeciwnicy. Przypomina to znaną historię o tajemniczej bestii, która dla jednych była dobra, a dla innych zła. Ostatecznie okazało się, że nikt jej nie widział, a co gorsza nie wie, gdzie, kiedy i kto mu o niej powiedział. Wydaje się, że dziś podobnie jest z przeciwnikami Unii Europejskiej, którzy w swojej krytyce wykorzystują znany mechanizm zachowawczy - obawy przed nowym i nieznanym. Dlatego najprostszym sposobem na pozbycie się lęków i obaw jest poznanie tego, co obce i tajemnicze. Z pewnością nigdy do końca nie opuszczą nas wątpliwości. Niemniej, warto zadać sobie nieco trudu - dla własnego dobra.
8 Kanał wodny do transportu surowca Adam Karbowski
O tym, że cementownia w Wejherowie jest jedynym producentem cementu białego w kraju, wie prawie każdy, kto chociaż trochę interesuje się przemysłem cementowym. Ale kto zna historię kanału wodnego, który łączy ową cementownię z jeziorem Orle? W jakim celu wybudowano kilka kilometrów kanału, który obecnie jest jedynie obiektem turystycznym? Chcąc uzyskać odpowiedź, należy poznać historię powstania i rozwoju cementowni w Wejherowie.
10 Laury za śmiałe wizje Piotr Piestrzyński
Projektanci reprezentujący spółkę JEMS ARCHITEKCI zdobyli pierwszą nagrodę w VI edycji konkursu ?Polski Cement w Architekturze?. Jurorzy najwyżej ocenili zaprojektowaną przez nich siedzibę spółki Agora - wydawcy m.in. ?Gazety Wyborczej?. Wszyscy zgodnie twierdzili, że śmiałych wizji architektów, które zostały nagrodzone, nie udałoby się zrealizować bez dobrego producenta betonu, dobrego wykonawcy, a przede wszystkim ?zielonego światła? ze strony inwestora. Dlatego w VI edycji konkursu ?Polski Cement w Architekturze? laury otrzymywali nie tylko architekci.
14 Architektura - intelektualne wyzwanie Paweł Pięciak
- Architektura jest wyzwaniem intelektualnym, a nie rzeźbiarskim. Gdyby szukać analogii w muzyce, to wolę wyrafinowane kompozycje z półdźwiękiem i znaczącą pauzą niż operowanie forte. Jeśli porównać architekturę do człowieka, to przychodzi mi na myśl Swann z pierwszego tomu ?W poszukiwaniu straconego czasu? Prousta - mówi Bolesław Stelmach
18 Poszukiwanie kształtu architektury w betonowej materii Maria Misiągiewicz
Dnia 28.10.2002 roku na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej przewodniczący jury dziekan Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej prof. Wacław Seruga ogłosił wyniki III edycji Ogólnopolskiego Konkursu ?Architektura Betonowa 2002? - Akademicka nagroda za najlepszą pracę dyplomową roku - projekt architektoniczny z użyciem technologii betonu, i otworzył wystawę prac. Nagrody otzymali:- arch. Monika Kosoń, Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej, za projekt: Muzeum Sztuki Fotografii w Krakowie, promotor: prof. dr hab. inż. arch. Dariusz Kozłowski- arch. Adam Melcher, Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej, tytuł pracy: Goethe Institute w Warszawie, promotor dr arch. inż. Marek Budzyński, prof. PW- arch. Katarzyna Woźniak, Wydział Architektury Politechniki Poznańskiej, tytuł pracy: Kompleks sakralno-kulturowy Poznań-Łacina, promotor: dr inż. arch. Michał Ankiersztajn
20 Nieoczywista przestrzeń betonowej architektury albo Przestrzeń Rozbita Maria Misiągiewicz
W budynku Centrum Ekologii w Weil am Rhein, przeznaczonym także do obsługi wystaw ogrodniczych, Zaha Hadid pokazuje estetykę nieoczywistej przestrzeni architektury odmienną od tej, jaką prezentują inne jej obiekty. Ta linearna budowla, realizując rodzaj ?sztuki ziemi? odlanej w betonie w szalunkach z desek zdaje się równocześnie składać hołd Le Corbusierowi. Tak czy inaczej jest to wciąż ta przestrzeń, która jest odbiciem wyrafinowanie dynamicznej ekspresji, stworzonej przez wykrzywianie, wprawienie w ruch modernistycznej bryły wywiedzionej z geometrii kąta prostego
22 Asfalt czy beton - doświadczenia belgijskie Jan Kuczałek
Zeszyt techniczny nr 19 (czerwiec 2002) Walońskiego Ministerstwa Infrastruktury i Transportu (MET) przynosi interesujące porównanie efektywności ekonomicznej budowy i eksploatacji odcinków autostrad betonowych i asfaltowych w Belgii. Warto przyjrzeć się doświadczeniom kraju, w którym obie technologie od lat współistnieją, stwarzając pole dla obiektywnych analiz.
25 SIKA kupiła ADDIMENT Piotr Piestrzyński
Pierwszego lipca 2002 roku szwajcarski koncern SIKA AG, przejmując udziały firmy Addiment, stał się największym w Europie producentem domieszek do betonu. Dla lokalnych klientów - użytkowników produktów o nazwie Addiment - sytuacja znacznie się poprawi. U jednego dostawcy, Siki Poland, będą mogli kupować nie tylko domieszki do betonu marki Addiment, ale również całą gamę najwyższej jakości produktów komplementarnych, jak produkty do wzmacniania, uszczelniania, reprofilacji czy też powierzchniowego zabezpieczania betonu.
26 Dziesięć kilometrów w 2002 roku Piotr Piestrzyński
- Droga betonowa jest tańsza w eksploatacji od drogi bitumicznej. Szkoda, że nie wszyscy przedstawiciele samorządów to doceniają. Dochodzi do tego, że nawet nie zdążą kadencji skończyć, a zbudowaną przez siebie drogę bitumiczną już muszą remontować. Pracujemy nad przebudową tej mentalności - mówi Józef Mokrzycki, prezes Mo-Bruku.
27 Obwodnica Młodzieszyna karb
Pod koniec ubiegłego roku oddano do użytku kilkukilometrowy odcinek obwodnicy Młodzieszyna. Projektując drogę część nawierzchni postanowiono wykonać z betonu. Firmą, która zrealizowała ambitny plan wybetonowania 2400 metrów, było Warszawskie Przedsiębiorstwo Robót Drogowych.
28 Nowy most w Mieście Mostów Aneta Długosz
Belkowy ustrój nośny z betonu sprężonego, masywne podpory, piętnaście przęseł. Przęsło nurtowe oraz przęsła do niego przyległe podwieszone do dwóch pylonów, wznoszących się na wysokość trzydziestu trzech metrów ponad poziom pomostu. Budowę rozpoczęto latem 2002 roku, zakończenie planuje się na rok 2004. O czy mowa? O moście Tysiąclecia we Wrocławiu.
30 O perspektywach konstrukcji betonowych w XXI wieku Andrzej Ajdukiewicz
Kanwę przedstawionych tu uwag stanowiły wrażenia z Kongresu ?fib? w Osace, największego w historii spotkania specjalistów z zakresu betonu konstrukcyjnego. Przedstawiono tam zarówno różne punkty widzenia na dotychczasowy rozwój konstrukcji betonowych, jak też nowatorskie realizacje oraz przewidywania na najbliższe dwie dekady.
33 Beton, barki, morze i wiatr Piotr Piestrzyński
Beton na budowę fundamentów duńskich elektrowni wiatrowych dostarcza RMC Polska. Produkcja betonu odbywa się w Świnoujściu, a jego wbudowywanie... na barkach cumujących w porcie. Beton produkowany jest przy zachowaniu niezwykle ostrego reżimu. Wszystko po to, by po zatopieniu betonowe fundamenty zachowały długą żywotność w agresywnym środowisku morskim.
34 Funkcjonalno-przestrzenne układy budynków Józef Jasiczak
Podczas obrad 5th Conference of Cement and Concrete Marketeers (Bruksela, listopad 2001) reprezentant rządu Holandii przedstawił propozycję budowy w ciągu 10 lat miliona mieszkań w technologii betonowego budownictwa monolitycznego, w stalowych, tunelowych urządzeniach formujących. Dla realizacji tych zamierzeń powstała firma Konosch, która w 2002 roku powołała swój oddział także w Polsce (Konosch Polska, Kraków). Autor artykułu, wraz z zespołami projektantów z Poznania, Wrocławia i Krakowa, pracował nad taką technologią w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku w ramach programu PR-5 wdrażającego system SBM-75.
38 Siedmiotysięczny masyw w Pątnowie Artem Czkwianianc Jerzy Pawlica Mariusz Saferna
Od początku 2002 roku na terenie Elektrowni Pątnów, wchodzącej w skład Zespołu Elektrowni Pątnów-Adamów-Konin, trwają intensywne prace przy budowie nowego, jednego z największych w kraju, bloku energetycznego o mocy 460 MW.
44 Nowoczesne zaprawy budowlane w Polsce Jacek Michalak
W Polsce ostatnia dekada ubiegłego stulecia to okres ogromnego rozwoju rynku gotowych zapraw budowlanych. W krajach zachodnioeuropejskich stosowanie gotowych jednoskładnikowych zapraw budowlanych powszechne było znacznie wcześniej niż w Polsce, gdzie rozwój rynku gotowych zapraw budowlanych, w początkowym okresie przede wszystkim zapraw klejących do płytek ceramicznych i terakoty, związany jest z rozwojem Wytwórni Klejów i Zapraw Budowlanych ATLAS s.c. z Łodzi i pozostałych firm Grupy ATLAS.
46 Nowa norma dla betonu Janusz Mierzwa
Nowa norma europejska dla betonu, która w polskiej wersji ma obowiązywać jako PN-EN 206-1, jest w swej konstrukcji całkowicie odmienna od koncepcji dotychczasowych krajowych norm betonowych, łącznie z obecnie obowiązującą PN-88/B-06250. W artykule przedstawione są najważniejsze zagadnienia ujęte w tej normie, tj. nowa klasyfikacja betonów, wymagania i specyfikacje, kryteria zgodności oraz zasady kontroli składników i betonu we wszystkich fazach jego tworzenia i produkcji.
50 Badane właściwości kruszywa Wiesław Frankiewicz
Zmiany normalizacyjne związane z dostosowaniem polskich norm do standardów europejskich w zakresie kruszyw trwają już od kilku lat. Informowaliśmy o tym naszych Czytelników w poprzednich numerach (1/2002, 3/2002). W bieżącym numerze autor przedstawi szczegóły metodyki badań kruszyw.
52 Keramzyt - podstawowe właściwości i zastosowanie Artur Łagosz
Od dziesięcioleci w świecie, jak również w Polsce, produkowane jest kruszywo lekkie w oparciu o obróbkę termiczną (spiekanie) surowców mineralnych. Do najbardziej znanych kruszyw tego rodzaju zaliczyć należy keramzyt.
54 10 podstawowych stwierdzeń o betonie Zygmunt Jamroży
10 podstawowych stwierdzeń o betonie 1.Betonowi nadaje właściwości człowiek [nie mów więc, że beton jest zły - to wykonawca był zły]2.Beton może występować w dziesiątkach odmian [wynika to z zastosowanych składników i budowy struktury wewnętrznej]3.Każdy składnik w betonie może być zawarty w ilości od maksymalnej po minimalną (dopuszczalnej) oraz optymalnej (zalecanej) [optymalna ilość zależy od wymaganych właściwości mieszanki betonowej i dojrzałego betonu]4.Najważniejszym składnikiem betonu konstrukcyjnego jest cement [rodzaj, klasa i ilość, z dążeniem, aby była ona jak najmniejsza]5.Najbardziej niefortunna, nerwowo wprowadzona nazwa to ?beton towarowy? [zakupiona mieszanka nie jest betonem i nie ma wpływu na jakość betonu dojrzałego, żeby tę nazwę podkreślać]6.Ze względu na wytrzymałość betonu rozróżnia się BNW (niskiej), BŚW (średniej), BWW (wysokiej), BSW (super) i BUW (ultra) wytrzymałości [autor proponuje wielkości odpowiednio: do B25, B30 do B55, B60 do B120, B130 do B200 i > B200] 7.Ze względu na właściwości fizyczne wyróżnia się betony wysokiej jakości (BWJ) [cechują się one posiadaniem żądanej wielkości danej właściwości, uzyskiwanej z reguły przez stosowanie odpowiednich domieszek i dodatków] 8.Najważniejszą właściwością fizyczną betonu jest jego trwałość (istnieją już i > 150 lat) [uzyskiwane przez odpowiednie dostosowanie składu i struktury do warunków eksploatacji] 9.Do najnowszych odmian betonu istotnie wskazujących na rozwój technologii betonu należą: geobeton, beton samozagęszczony i beton z reaktywnych proszków [bliższe dane zawiera książka ?Beton i jego technologie?]10.Wszystkie wymagania w stosunku do betonu zawierają stosowne normy i aprobaty [technolog betonu zginie w przyszłości pod spodziewaną ilością norm związanych z betonem].
55 Ważniejsze daty dotyczące historii rozwoju betonu Zygmunt Jamroży
56 Mikrostruktura i porowatość warstwy fakturowej w betonowej kostce brukowej Witold Brylicki
Beton wibroprasowany, a szczególnie jego warstwa fakturowa zbudowana z betonu na kruszywie drobnoziarnistym pracuje w ekstremalnych warunkach eksploatacji?
59 Potrzeba szkolenia - warunkiem nowoczesności Justyna Piotrowska
Nowoczesne technologie, a także coraz wyższe wymagania co do jakości niosą wyzwanie nie tylko producentom betonu, ale również wykonawcom oraz nadzorowi budowlanemu. Aby im sprostać, wszyscy potrzebują rzetelnej wiedzy oraz najświeższych informacji. Jednym z celów statutowych Stowarzyszenia Producentów Betonu Towarowego w Polsce jest gromadzenie i przekazywanie informacji w celu ciągłego podnoszenia świadomości i kwalifikacji wszystkich, którym przyszło pracować z betonem towarowym.
60 Ze splotu przypadków Jan Deja Zbigniew Pilch
Artem Czkwianianc kieruje Katedrą Budownictwa Betonowego Politechniki Łódzkiej. Jest autorem licznych prac naukowych z dziedziny budownictwa ogólnego, konstrukcji żelbetowych i sprężonych oraz technologii betonu. Rozmawiają z nim Jan Deja i Zbigniew Pilch
62 Czego Jaś się nie nauczył, a Jan nie dowiedział Jan Kuczałek
Znane przysłowie głosi, że człowiek całe życie się uczy, a i tak umiera głupi. W obliczu tych słów, aby poczuć się nieco lepiej, powiedzielibyśmy chociaż, że umiera mniej głupi. Chylę tu czoła na przykład przed tymi, którzy przyczynili się do zaistnienia przeróżnych wynalazków, bez których nierzadko trudno nam wyobrazić sobie codzienne życie. Korzystając z nich w większości niespecjalnie interesujemy się, co jest w środku i dlaczego działa - przynajmniej do czasu, gdy się to nie zepsuje. Wtedy to drzemiący w nas duch Adama Słodowego każe nam podjąć wyzwanie zajrzenia do środka, co najczęściej kończy się zebraniem kupki elementów o niejasnym przeznaczeniu i nijak do siebie pasujących. A jednak ktoś to wymyślił i zwykle ktoś potrafi to jeszcze naprawić - stwierdzamy z zaniepokojeniem o swój poziom technicznego intelektu.
64 A miał zostać hutnikiem Piotr Piestrzyński
- Gdy w połowie lat siedemdziesiątych kończyłem Wydział Metalurgii Akademii Górniczo-Hutniczej, hutnictwa miałem już dosyć. Chciałem spróbować czegoś innego. Do Ożarowa przyjechałem ?na chwilę?. Tu jednak zacząłem pracę, ożeniłem się, spotkałem wspaniałych ludzi, z którymi pracuję do dzisiaj - wspomina Andrzej Szymański, który od 27 lat pracuje w Cementowni Ożarów. Obecnie pełni funkcję zastępcy dyrektora ds. marketingu Cement Ożarów SA.
65 Nowe mieszkania w Europie sab
Jednym z głównych tematów dyskusji na 53. konferencji EUROCONSTRUCT, która jesienią odbyła w Dublinie, była ocena prognoz koniunktury w budownictwie europejskim. Uczestnicy konferencji poświęcili wiele uwagi skali prowadzonych inwestycji i oddawania do użytku nowych mieszkań.
65 Forum budownictwa sab
65 HeidelbergCement w Rumunii sab
66 Jesienne "Warsztaty Betonowe 2002" Tomasz Pużak
Nawiązując do corocznej tradycji Dział Doradztwa Technologicznego Górażdże Cement SA zorganizował już po raz siódmy Jesienne Warsztaty Betonowe, które odbyły się w dniach 20-22 listopada br. w malowniczym Zamku Odrowążów w Kamieniu Śląskim.
68 Prezentacje, pokazy, dyskusje pie
Prezentacja założenia europejskiej normy betonowej aktualnie wdrożonej do stosowania w Polsce, pokaz zdjęć mikrostruktury betonów to tylko nieliczne z wielu atrakcyjnych tematów, które poruszono 21 listopada ub. r. podczas ?Dnia Otwartego? Cement Ożarów SA.
68 O cemencie, wapnie, betonie i kruszywach ryb
Cementownia Nowiny była gospodarzem tegorocznego IX Sympozjum ?Cement-Wapno-Beton-Kruszywa?, które odbyło się w połowie listopada w Cedzynie koło Kielc.
69 Badania w zasięgu ręki lcp
- Formuła sprzedaży cementu wraz z możliwością skorzystania z doradztwa technicznego oraz z usług Centrum Badania Betonów w Kujawach sprawdziła się i została zaakceptowana przez naszych klientów. Odbiorcy z północnych regionów mieli do niedawna ograniczoną możliwość korzystania z tych usług z racji odległości od uruchomionego wcześniej podobnego centrum w Małogoszczu. Teraz nasi klienci mogą wszystkie podstawowe badania wykonać w przysłowiowym ?zasięgu ręki?, w niewielkiej odległości od swych firm - mówi Jarosław Wilk, dyrektor handlowy Lafarge Cement Polska.
69 Bezpieczni w pracy Barbara Zalewska-Kasprzyk
W dniach 16 i 17 grudnia 2002 r. w Górażdże Cement SA odbył się audit certyfikujący, wieńczący trud i zaangażowanie przy wdrażaniu systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy zgodnego z międzynarodowym standardem OHSAS 18001.
70 Pierwsza taka Barbórka Piotr Piestrzyński Michał Braszczyński
W grudniu 2002 roku gwarkowie ze Stowarzyszenia Producentów Cementu i Wapna po raz pierwszy obchodzili Barbórkę pod ziemią. Wiele rzeczy tamtego wieczora działo się po raz pierwszy. Natomiast jak zawsze był humor, wspólne śpiewanie, żurek, golonka, krupniok i... piwo.
Polecamy: