Witamy na witrynie magazynu "Budownictwo, Technologie, Architektura". Od 1998 roku dzielimy się najbardziej aktualną wiedzą z zakresu zastosowania betonu w budownictwie, architekturze i infrastrukturze drogowej. Jesteśmy najpopularniejszym czasopismem prezentującym wiedzę z technologii betonu.

Numer Bieżący 3(47)/2009

Wydanie 3(47)/2009

Drugie półrocze rozpoczynamy z jeszcze większą ilością wątpliwości niż te, które towarzyszyły nam kilka miesięcy wcześniej. Choć wiele analiz wskazuje, że wciąż jesteśmy ?prymusami? wśród innych gospodarek europejskich, wiara w to, że kryzys nas jakoś szczęśliwie ominie, jest wyraźnie mniejsza. Trzeba pogodzić się z deficytem budżetowym, cięciami w wielu obszarach gospodarki, a mówienie o podwyżce podatków też wydaje się być nie tylko krakaniem. Widać wyraźnie, że czeka nas także kolejny trudny rok, 2010, w którym wzrost PKB analitycy szacują na zbliżony do zera. Oczywiście, proponuję nie zatracać proporcji ? jak dobrze wygląda nasze ?około zera? przy prawdziwej zapaści gospodarek wczorajszych ?tygrysów? Europy. To jednak normalne, bardzo ludzkie ? człowiek łatwo przyzwyczaja się do dobrego i rezygnacja z czegoś, czego już skosztował, przychodzi wyjątkowo trudno. W tej sytuacji każdy wypatruje przysłowiowego światełka w tunelu i nawet podświadomie szuka informacji, które dawałyby nadzieję na zmianę koniunktury. Sygnały mówiące o wzroście cen surowców czy też ostatnia informacja wskazująca na poprawę koniunktury w gospodarce niemieckiej mogą być takim promykiem nadziei na odwrócenie trendu.


Spis Treści

Str. Tytuł Autor PDF
5 Od Wydawcy Jan Deja
Drugie półrocze rozpoczynamy z jeszcze większą ilością wątpliwości niż te, które towarzyszyły nam kilka miesięcy wcześniej. Choć wiele analiz wskazuje, że wciąż jesteśmy ?prymusami? wśród innych gospodarek europejskich, wiara w to, że kryzys nas jakoś szczęśliwie ominie, jest wyraźnie mniejsza. Trzeba pogodzić się z deficytem budżetowym, cięciami w wielu obszarach gospodarki, a mówienie o podwyżce podatków też wydaje się być nie tylko krakaniem. Widać wyraźnie, że czeka nas także kolejny trudny rok, 2010, w którym wzrost PKB analitycy szacują na zbliżony do zera. Oczywiście, proponuję nie zatracać proporcji ? jak dobrze wygląda nasze ?około zera? przy prawdziwej zapaści gospodarek wczorajszych ?tygrysów? Europy. To jednak normalne, bardzo ludzkie ? człowiek łatwo przyzwyczaja się do dobrego i rezygnacja z czegoś, czego już skosztował, przychodzi wyjątkowo trudno. W tej sytuacji każdy wypatruje przysłowiowego światełka w tunelu i nawet podświadomie szuka informacji, które dawałyby nadzieję na zmianę koniunktury. Sygnały mówiące o wzroście cen surowców czy też ostatnia informacja wskazująca na poprawę koniunktury w gospodarce niemieckiej mogą być takim promykiem nadziei na odwrócenie trendu.
6 Nasz głos liczy się w Europie Piotr Piestrzyński
? Stowarzyszenie jest poważnym partnerem dla instytucji rządowych w Polsce i dla instytucji europejskich. Zawdzięczamy to działalności całego stowarzyszenia, zarządu i byłego przewodniczącego. Głos naszego stowarzyszenia liczy się w Europie ? mówi Luc Callebat, który 25 czerwca 2009 r. został wybrany na przewodniczącego Stowarzyszenia Producentów Cementu.
8 Wciąż niewiele wiadomo Marcin Peterlik
Opinia publiczna śledzi obecnie wskaźniki gospodarcze z niespotykanym wcześniej zainteresowaniem. Wyczekiwaniu na informację na temat wzrostu PKB w pierwszym kwartale towarzyszyły emocje porównywalne z tymi w czasie ważnych wydarzeń sportowych. Wszyscy chcieli poznać odpowiedź na pytanie: Czy w Polsce mamy recesję czy nie mamy? Okazało się, że nie mamy. Przynajmniej na razie. PKB w pierwszym kwartale wzrósł o 0,8 procenta w porównaniu z pierwszym kwartałem poprzedniego roku, a według metodologii stosowanej przez Eurostat wzrost wyniósł 1,9 procent. Wynik ten był najlepszy w Europie ? jedynie malutki Cypr, ze wzrostem na poziomie 1,6 procent, zbliżył się do Polski.
10 Prognozy produkcji budowlano montażowej w Polsce Szymon Jungiewicz
Rynek budowlany w Polsce od momentu przystąpienia do Unii Europejskiej należy do najprężniej rozwijających się gałęzi gospodarki. W 2008 r. zanotowano ok. 10% wzrost wartości rynku, która osiągnęła poziom niemal 146 mld zł. Jednak wraz z niespodziewanym pojawieniem się kryzysu w gospodarce światowej ? załamały się także oceny koniunktury budowlanej i wyraźnie spadła aktywność na rynku. Najważniejsze pytanie na chwilę obecną brzmi: Czy to tylko chwilowa korekta, czy odwrócenie trendu wzrostowego?
12 Rynek pracodawcy w budownictwie - na pewno? Bartosz Ormanty
Recesja na rynku budowlanym stała się faktem. Choć głośno mówiono o Polsce, że to jedyny kraj Unii Europejskiej, który zanotował wzrost gospodarczy, sytuacja naszej gospodarki mimo wszystko znacznie się pogorszyła w stosunku do roku ubiegłego. Kryzys w oczywisty sposób wpłynął na rynek pracy, ale czy spadek zatrudnienia to w tym obszarze jedyny efekt globalnego spowolnienia wywołanego przez Bernarda Madoffa i jemu podobnych finansistów z Wall Street? Jakie inne rezultaty przyniósł polskiemu rynkowi pracy, a szczególnie pracownikom i pracodawcom z branży budowlanej ów ?dar zza oceanu??
14 System prefabrykacji stadionu piłkarskiego Wojciech Świerczyński, Przemysław Grabarczyk, Łukasz Marcinkowski, Grzegorz Dużyński
Pojawienie się nowych technologii betonu, takich jak technologia betonów samozagęszczalnych oraz betonów prawie samozagęszczalnych, oraz nowej generacji superplastyfikatorów znakomicie ułatwiło technologię produkcji prefabrykatów w jakości gwarantującej dotrzymanie wymaganych parametrów technicznych. Przykłady wykorzystania tych technologii do produkcji elementów prefabrykowanych, a także wnioski z procesu produkcji, jakie wynikają z doświadczeń producenta elementów prefabrykowanych poznańskiego stadionu są tematem ninijeszego opracowania
20 Betonowe Sacrum Marcin Charciarek
Dwudziesty wiek przyniósł, największy od kilkuset lat, przełom w architekturze sakralnej. Idee modernizmu i awangardy architektonicznej, jak również ustalenia Soboru Watykańskiego II z połowy stulecia, przesądziły o kształcie przestrzeni dzisiejszej kościołów ? ich estetyce, użyteczności, konstrukcji; lecz także ich krytyce i, co rzadsze, o podziwie dla nich. Żelbet, jako podstawowy budulec nowego czasu i jego nowych świątyń, stał się materią nieodłącznie związaną z rewolucją, jaka dokonała się w architekturze sakralnej, i wynikającym z tego nowym pojęciem słowa sacrum.
24 Śląska szkoła architektury Paweł Pięciak
Przed dwoma miesiącami został oddany do użytku gmach Sądu Okręgowego w Katowicach. Budynek jest żelbetowy (prawie) w każdym calu, a otwiera się na widzów imponującą betonową fasadą. Architekci Małgorzata Pilinkiewicz i Tomasz Studniarek z Katowic mówią o projekcie sądu, a także o swoich architektonicznych początkach, swoich fascynacjach oraz ideach, z którymi czują się związani.
28 Gra betonowych brył w krajobrazie Marcin Charciarek
W dniu 22 czerwca 2009 roku na Wydziale Architektury przy ul. Warszawskiej odbyło się uroczyste ogłoszenie wyników IX edycji konkursu ?Architektura betonowa ? Gra brył elementarnych ?? Dom w krajobrazie?. Wernisaż poprowadził wieloletni animator przedsięwzięcia dziekan Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej i kierownik Katedry Architektury Mieszkaniowej prof. zw. dr hab. inż. arch. Dariusz Kozłowski. Uroczystość wręczenia nagród i otwarcia wystawy pokonkursowej uświetnili zaproszeni goście: dyrektorzy instytutów, profesorowie Wydziału Architektury, przedstawiciel Stowarzyszenia Producentów Cementu ? dyrektor marketingu Zbigniew Pilch, zaproszeni studenci i asystenci WA PK.
30 Lekcja betonu od międzywojnia do dziś Paweł Pięciak
W Gdyni najnowsze technologie i gospodarka oparta na wiedzy powstają pod żelbetowym dachem sprzed siedemdziesięciu lat. Przedstawiamy Pomorski Park Naukowo-Technologiczny, realizację, która zdobyła wyróżnienie w ostatniej edycji konkursu ?Polski Cement w Architekturze?.
33 Hala rośnie razem z produkcją Piotr Piestrzyński
Nową halę produkcyjną dla produktów Rethmeier uruchomiła w kwietniu 2009 roku, w fabryce w Kutnie firma Schomburg Polska. ? Kryzys wymusza na nas nowe inwestycje w celu przeniesienia jak największego zakresu produkcji z Niemiec do Polski ? tłumaczy dyrektor Krzysztof Kaczan z Schomburg Polska. Firma powiększyła w tym roku laboratorium, a pod koniec czerwca rozpoczęła produkcję domieszek na bazie polikarboksylatów.
34 Odczuwamy głód projektów do realizacji Piotr Piestrzyński
? Bez względu na trwający kryzys, moim zdaniem, nie mieliśmy jeszcze w powojennej historii takiej szansy, jak w tej chwili, żeby rzeczywiście, w krótkim czasie, zbudować krajową infrastrukturę, w tym również drogową. Po pierwsze, dlatego że mamy do zagospodarowania znaczne kwoty środków unijnych i niewykorzystanie tej szansy byłoby niewybaczalnym błędem wobec wszystkich, których dotykają zagadnienia związane z realizacją obiektów infrastrukturalnych ? uważa Konrad Jaskóła, prezes zarządu Polimex-Mostostal SA.
36 Minister infrastruktury: Mamy powody do optymizmu Piotr Piestrzyński
? W tym roku chcemy pokonać następną granicę i zaangażować w budowę dróg 23 mld złotych. W sejmie dobiegają końca prace nad nowelizacją ustawy o autostradach płatnych i Krajowym Funduszu Drogowym. Krajowy Fundusz Drogowy wygeneruje nam 10 mld złotych potrzebnych na realizację zaplanowanych inwestycji również spoza budżetu. Źródłem kolejnych pieniędzy będą obligacje infrastrukturalne ? w 2009 roku o wartości 4 mld złotych ? zapowiedział Cezary Grabarczyk, minister infrastruktury, na konferencji prasowej XV Międzynarodowych Targów Budownictwa Drogowego ?Autostrada-Polska? , które w dniach 12-15 maja 2009 r. odbyły się w Kielcach.
38 Wszyscy odkładali drogi na później - teraz zbieramy żniwo Piotr Piestrzyński
Wiele odcinków dróg, które powinny być zrobione na Euro 2012, nie zostanie wykonanych. Przyczyną jest totalny brak przygotowania inwestycji. To nie jest sprawa tego rządu, tylko wszystkich poprzednich ekip. Wszyscy odkładali sprawy związane z drogownictwem na przyszłość ? teraz zbieramy żniwo ? mówi Wojciech Malusi, prezes Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa.
40 Nie wstydzimy się tej nawierzchni? Piotr Piestrzyński
? Jesteśmy za biednym krajem, by budować tańsze, ale mniej trwałe autostrady asfaltowe. Ich miejsce powinny zająć trasy z betonu ? stwierdził 4 lipca 2009 roku Adrian Furgalski, ekspert Zespołu Doradców Gospodarczych TOR na łamach dziennika ?Polska?. I trudno odmówić racji ekspertom, gdyż nawierzchnie z betonu nie tylko wytrzymują kilkadziesiąt lat i nie ulegają koleinowaniu, ale są także bezpieczniejsze. Jednak teraz do myślenia o autostradach betonowych skłaniają niekończące się remonty na płatnym odcinku A4 Kraków ? Katowice, wizja kolejnych remontów odcinka bitumicznego tej autostrady oraz remonty na niedawno oddanej do użytku autostradzie A2. Jakie drogi powinniśmy w Polsce budować? Przede wszystkim trwałe.
42 Zaprojektuj i zbuduj swój pierwszy most "Krakow Bridge 2009" Marek Pańtak
W dniach 23-24.04.2009 r. Koło Naukowe Konstrukcji Mostowych, działające przy Katedrze Budowy Mostów i Tuneli Politechniki Krakowskiej, przy współpracy ze Związkiem Mostowców Rzeczypospolitej Polskiej Oddział Małopolski zorganizowało pod hasłem ?Zaprojektuj i zbuduj swój pierwszy most? I Ogólnopolski Studencki Konkursu Budowy Mostów ?Krakow Bridge 2009?
44 Największy plac budowy Europy Środkowej Piotr Kijowski, Adam Karbowski
Podróżując po Europie, nie trudno natrafić na drogę łączącą czeskie Brno ze stolicą Austrii. Obecnie jest to mocno obciążony szlak komunikacyjny. Podążając w stronę Wiednia, zauważyć łatwo, że ilość samochodów drastycznie rośnie ze względu na zasiedlanie miejscowości podmiejskich przez mieszkańców stolicy. Dlatego podjęto decyzję o wybudowaniu autostrady A5 północ ? południe oraz drogi szybkiego ruchu S1, stanowiącej północną obwodnicę Wiednia. Cały realizowany projekt to 51 km dróg.
46 Rozwojowe propozycje CHRYSO POLSKA Robert Walkowiak
Firma Chryso Polska Sp. z o.o. znana jest swoim Klientom z produktów, które łączyć można w kompleksowe układy dla konkretnego zastosowania. Wychodząc naprzeciw stale rosnącym wymaganiom nowoczesnego budownictwa, wprowadzamy rozwojowe produkty w obrębie znanych gam, jak również kolejne nowe gamy.
48 "Wieczna" droga betonowa w gminie Krynica-Zdrój Grzegorz Kijowski
W miejscowości Berest k. Krynicy powstał prawie 200-metrowy odcinek nawierzchni betonowej w technologii zbrojenia ciągłego. Ten rodzaj nawierzchni z powodzeniem stosowany jest w Stanach Zjednoczonych, Belgii, Anglii oraz Francji. Również w Polsce w październiku 2005 roku na autostradzie A4 wykonano próbny jednokilometrowy odcinek takiej drogi. Teraz będziemy się mogli przekonać, jak za kilkadziesiąt lat ten rodzaj nawierzchni sprawdzi się na drodze lokalnej Nowosądecczyzny.
49 Ruszyła budowa betonowej A2 Świecko - Nowy Tomyśl red
? Czekaliśmy 12 lat na rozpoczęcie budowy tej autostrady i dlatego cieszymy się, że prace już ruszyły ? powiedział minister infrastruktury Cezary Grabarczyk, który 16 lipca 2009 roku dokonał wbudowania aktu erekcyjnego na budowie autostrady A2 Świecko ?? Nowy Tomyśl. Ten odcinek autostrady będzie najdłuższym w Polsce odcinkiem autostrady o nawierzchni betonowej.
50 Specyfika technologii betonu samozagęszczalnego Jacek Gołaszewski, Janusz Szwabowski
Beton samozagęszczalny stanowi znaczący krok w rozwoju technologii betonu na drodze do opracowania betonu autotechnologicznego. Jego zalety i możliwe do uzyskania korzyści z jego stosowania były już wielokrotnie opisywane. Potwierdzają to liczne już zastosowania betonu samozagęszczalnego. Jego technologia nadal się rozwija, obejmując coraz szerszy zakres zastosowań i właściwości betonu, takich np. jak beton lekki, fibrobeton, beton podwodny. Stosunkowo łatwo można również uzyskać samozagęszczalny beton wysokowartościowy. Ale stosowanie betonu samozagęszczalnego stawia znacznie wyższe wymagania technologiczne jego projektowaniu i wykonaniu niż w przypadku betonu zwykłego. Jest to konsekwencją większej liczby składników betonu, w szczególności domieszek i dodatku, oraz ich złożonego współdziałania ze względu na jednoczesne spełnienie wymagań samozagęszczalności mieszanki i właściwości betonu. Dominujące znaczenie mają właściwości reologiczne mieszanki. Dlatego zalety betonu samozagęszczalnego mogą być w pełni wykorzystane tylko wtedy, jeśli uwzględniona będzie specyfika jego technologii.
54 Właściwości cementu portlandzkiego wieloskładnikowego CEM II/A,B-M zawierającego wapień (L, LL) Zbigniew Giergiczny, Magdalena Piechówka, Marcin Sokołowski
Dodatki mineralne to pełnowartościowe składniki cementów powszechnego użytku spełniających wymagania normy PN-EN197-1. Są one głównymi składnikami cementów CEM II ÷ CEM V. W ostatnim okresie obserwuje się trudności w pozyskaniu najczęściej stosowanych dodatków, jakimi są popioły lotne krzemionkowe (V) i granulowany żużel wielkopiecowy (S). Stąd też coraz częściej producenci cementu zaczynają stosować w charakterze składnika głównego wapień (L, LL). Jest to niedoceniony składnik cementu, dostępny praktycznie u każdego producenta cementu. Wapień może być składnikiem głównym cementów portlandzkich wapiennych CEM II/A,B-LL(L) i cementów portlandzkich wieloskładnikowych CEM II/A,B-M oraz stanowić dodatek drugorzędny w składzie praktycznie wszystkich rodzajów cementów powszechnego użytku (CEM I ÷ CEM V).W niniejszej pracy autorzy skupili uwagę na przeanalizowaniu właściwości cementów portlandzkich wieloskładnikowych CEM II A,B-M zawierających, obok wapienia, dodatek popiołu lotnego (CEM II/A,B-M(LL-V) lub granulowanego żużla wielkopiecowego CEM II/A,B ?M(LL-S).
57 Monolityczne dennice Perfect - doskonała jakość i jednorodność betonu samozagęszczalnego Justyna Florys
W ostatnich latach rynek kanalizacyjny zrewolucjonizowała nowatorska technologia produkcji podstaw studni betonowych PERFECT. Umożliwia ona wykonanie monolitycznych dennic o dowolnie ukształtowanej kinecie w jednym cyklu produkcyjnym, przy użyciu betonu samozagęszczalnego. Obecnie istnieje kilkanaście zakładów na świecie, a dwa w Polsce, w tym Kaprin Sp. z o.o. z siedzibą w Krzeszowicach, produkujących dennice w tej nowatorskiej technologii.
60 Duży krok naprzód Jan Deja, Paweł Pięciak
Uzyskanie dobrego betonu z mieszanki samozagęszczalnej nie dzieje się samo i wymaga ścisłego nadzoru technologicznego. Tego typu rozwiązania wymagają zupełnie nowego podejścia ludzi, którzy robią beton i znacznie lepszego ich wykształcenia ? uważa dr hab. inż. Jacek Gołaszewski z Politechniki Śląskiej, specjalista w zakresie technologii betonów samozagęszczalnych.
64 Zakładowa Kontrola Produkcji wynikające z postanowień PN-EN 206-1 wymaganie w stosunku do producentów betonu Teresa Bonaszewska
?Nowa norma betonowa? PN-EN 206-1:2003, zanim 18 czerwca 2003 została opublikowana, była przyczynkiem do powstania wielu artykułów, m.in.: ?BTA? 1/2003 ?Nowa norma dla betonu? autorstwa prof. Janusza Mierzwy, ?BTA? 3/2004 ?Beton towarowy ? definicje, specyfikacja, dostawa, kontrola produkcji w świetle normy PN-EN 206-1:2003? mgr inż. Krzysztofa Szewczyka, przedstawiających najważniejsze zagadnienia ujęte w nowej normie i różnice w stosunku do PN-88/B-06250. Była również dyskusja, którą normę stosować (PN- 88/B-06250 została wycofana dopiero 28 stycznia 2004) oraz kwestie deklarowania zgodności wobec faktu nieuznania betonu za wyrób budowlany ?Orka na ugorze? ?BTA? 1/2008 i dobrowolność stosowania norm w budownictwie ?Norma PNEN 206-1 Beton? ? i co dalej? w ?Normalizacji? 2/2008 dr inż. Zdzisława B. Kohutka. Do rąk inżynierów trafiła również praca zbiorowa pod kierunkiem prof. Lecha Czarneckiego ?BETON według normy PN-EN 206-1 ? komentarz?, bardzo szczegółowo przybliżająca czytelnikom zagadnienia technologii betonu w świetle wymagań normy. Czy po sześciu latach dobrowolnego stosowania i wnikliwego studiowania w PN-EN 206-1:2003 można jeszcze znaleźć ?coś?, co do tej pory nie zostało skomentowane?
68 Nowy środek redukujący chrom sześciowartościowy w cemencie "MA.P.E. Cr 05 AF" metody redukcji Matteo Magistri, Potito D’Arcangelo
Produkcja klinkieru portlandzkiego (głównego składnika cementu) odbywa się w piecu obrotowym w temperaturze około 1400?C w atmosferze utleniającej. Surowce wykorzystywane do produkcji klinkieru mogą zawierać chrom. Pewna ilość chromu zawartego w surowcach ulega utlenieniu do chromu sześciowartościowego i najczęściej jest on wiązany w sole chromu (Na2CrO4, K2CrO4, CaCrO4). W konsekwencji cementy portlandzkie zawierają rozpuszczalne związki chromu (zazwyczaj w ilości 5-20 ppm lub mg/kg), podczas gdy całkowite stężenie chromu może wynosić nawet 200 ppm. Mogą one powodować podrażnienia skóry, wywołując alergiczne stany zapalne. Z tego właśnie powodu Wspólnota Europejska wprowadziła nakaz utrzymania poziomu rozpuszczalnych chromianów poniżej wartości 2 ppm we wszystkich cementach i materiałach wykonanych na bazie cementu produkowanych w Europie (Dyrektywa 2003/53/EC). Na producentach cementu spoczywa obowiązek stosowania dodatków redukujących ilość chromu sześciowartościowego zawartego w cemencie.
71 Beton wysokiej wytrzymałości (BWW) w produkcji rur betonowych Tomasz Pużak
Gęsta zabudowa terenów miejskich, nasilony ruch drogowy i coraz większa ilość instalacji uniemożliwiają prowadzenie otwartej zabudowy kanałów. W tej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest budowa instalacji podziemnych metodą bezwykopową. Zaletą tego sposobu jest to, że budowa rurociągu odbywa się bez utrudniania i zakłócania ruchu pieszych oraz pojazdów (rys. 1, 2). Przy konieczności prowadzenia robót w obszarze autostrad, torów kolejowych oraz głównych dróg i arterii komunikacyjnej nie ma innej sensownej alternatywy.
74 Zmiany w Zarządzie SPBT Zdzisław B. Kohutek
Z końcem maja br. w Krakowie odbyło się walne zgromadzenie członków (WZC) Stowarzyszenia Producentów Betonu Towarowego w Polsce. W artykule przedstawiamy jego przebieg.
76 Jubileusz 60-lecia Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki Włodzimierz Mozgawa
W dniu 28 maja br. odbyły się w Krakowie uroczystości związane z jubileuszem 60-lecia WIMiC Akademii Górniczo-Hutniczej. W artykule przedstawiona została relacja z tego wydarzenia.
78 BusinessCem Kraków 2009 red
W dniach 22-24 czerwca 2009 r. odbyła się międzynarodowa konferencja BusinessCem Kraków 2009, zorganizowana wspólnie przez rosyjską firmę BusinessCem z Moskwy oraz ?INWET?. W konferencji wzięli udział przedstawiciele przemysłu cementowego, organizacji i firm związanych z przemysłem cementowym z 10 krajów.
78 Rampf Regatta 2009 red
W dniach 11-14 czerwca 2009 r. w Giżycku odbyły się międzynarodowe regaty Rampf Regatta 2009. W regatach udział wzięli producenci kostki brukowej, dostawcy chemii budowlanej, kruszyw oraz producenci i dostawcy maszyn do produkcji kostki i elementów małej architektury z betonu.
Polecamy: